خیاطی همچون بسیاری از حرفه ها و هنرهای دیگر، به ابزار و مواد اولیه ی ویژه ای نیازمند است؛ اگر این ملزومات به درستی تهیه نشوند، مشکلات فراوانی در روند کار پدید می آورند. یکی از پرکاربردترین این وسایل، نوار اریب است. اگر بخواهیم توضیح دهیم نوار اریب چیست، باید بگوییم یکی از کارآمدترین ابزارها در هنر دوخت و دوز به شمار می رود که برای پوشاندن نخ های اضافی، بافت پارچه و لبه های برش خورده ی لباس به کار گرفته میشود.
نبود این نوار، پنهان سازی این بخش ها و تمیز بودن دوخت را با چالش های جدی روبهرو میکند؛ اما همین ابزار ساده به طور چشمگیری فرآیند کار را سادهتر می سازد. این نوار از پارچه های گوناگون تولید میشود، به صورت مورب برش می خورد و پس از تا شدن روانهی بازار میگردد. به لطف همین برش مایل، به راحتی روی لبه های خمیده و زاویهدار لباس جای میگیرد و ظاهری شکیل و حرفهای به آن میبخشد. با کمک آن، لبه های پارچه در برابر ساییدگی و ریش ریش شدن مقاومتر شده و جلوهای زیباتر پیدا میکنند.
تجربه ثابت کرده پوشاندن لبه های لباس و حذف رد نخ ها و تار و پود نمایان، کاری ظریف و دشوار است و به مهارت قابل توجهی نیاز دارد. به همین دلیل استفاده از این نوارها تا حد زیادی این دغدغه را برطرف میکند. چنانچه در آموزش خیاطی یا آموزش طراحی لباس به دنبال یادگیری تکنیک های حرفه ای هستید، شناخت این ابزار یکی از گام های اساسی محسوب می شود. در ادامه با آکادمی هنر پارس همراه باشید تا بیشتر با این ابزار پرکاربرد آشنا شوید.
نوار اریب چیست؟
نوار اریب (Bias Tape) یکی از پرکاربردترین لوازم دوخت و دوز به شمار می رود که از پارچه ای نواری شکل با برش مایل ۴۵ درجه ساخته می شود. این شیوهی برش، انعطاف پذیری و خاصیت کشسانی طبیعی به نوار بخشیده و موجب می شود تا به آسانی بر روی لبه های منحنی، گرد و زاویهدار لباس جای گیرد. مهمترین وظیفهی این نوار، پنهان کردن لبه های خام پارچه و جلوگیری از ریش ریش شدن آنهاست؛ علاوه بر این، حضور نوار اریب در دوخت، ظاهر کار را حرفه ایتر و چشم نوازتر جلوه میدهد.
این محصول در رنگها، طرحها و جنس های گوناگون به بازار عرضه می شود تا خیاطان متناسب با نوع پارچه و سلیقهی خود بهترین گزینه را برگزینند. از مهمترین کاربردهای آن می توان به تمیز دوزی یقه، دوخت دامن، پرده و به طور خاص سجاف حلقه آستین با نوار اریب اشاره کرد.
شناخت انواع نوار اریب مورد استفاده در خیاطی
در دنیای خیاطی، یکی از ابزارهای پرکاربرد که نقش مهمی در زیباتر شدن و حرفه ایتر شدن دوخت دارد، نوارهایی هستند که برای دور دوزی، تمیز دوزی و تزئین لبه ها به کار می روند. این نوارها با توجه به جنس، طرح و کاربردشان به دسته های مختلفی تقسیم می شوند و خیاط باید بر اساس نوع پارچه و سبک لباس، گزینه مناسب را انتخاب کند. در ادامه به معرفی مهم ترین انواع این نوارها می پردازیم.
نوار اریب ساده
اگر پارچه شما دارای طرح های پر نقش و نگار است، بهتر است سراغ نوارهای ساده بروید تا طرح اصلی پارچه تحت تأثیر قرار نگیرد. این نوع نوار بیشتر در تودوزی مبلمان، دوخت پرده و آسترکشی لباس ها به کار میرود و از نظر اقتصادی نیز انتخابی به صرفه به شمار میآید. برای مثال، زمانی که یک پارچه گلدار برای رومبلی انتخاب میکنید، استفاده از نوار ساده در لبه ها هماهنگی بصری بهتری ایجاد میکند.
نوار اریب کشی
نوارهای کشی از پارچه هایی با خاصیت کشسانی بالا تهیه می شوند و بیشتر در مواقعی کاربرد دارند که نیاز به جمع کردن یک بخش از لباس باشد. به عنوان نمونه، برای دور دوزی پایین آستین یا کمر شلوارهای راحتی، این نوار گزینهای ایده آل محسوب می شود؛ چرا که با خاصیت ارتجاعی خود، به خوبی روی بدن مینشیند و ایجاد محدودیت نمیکند.
نوار اریب ژرسه
این نوار از پارچه های ژرسه ای تولید میشود که بافتی نرم و سبک دارند و از نظر ظاهری شباهت زیادی به پارچه های حریر دارند. در تار و پود این نوارها معمولاً مقداری الیاف پلیاستر به کار رفته تا دوام و ماندگاری آنها افزایش یابد. نوار ژرسه بیشتر در دوخت تیشرت، لباس های ورزشی و لباس های زیر کاربرد دارد.
نوار اریب مخمل
نوار مخمل از جمله نوارهایی است که برای دوخت لبه لباس های خاص و لوکس مورد استفاده قرار میگیرد و ظاهری چشمگیر و جذاب به کار میبخشد. جنس این نوار از پارچه های مخملی مرغوب است و بیشتر در لباس های شب، کت های مجلسی و اکسسوری های خاص دیده میشود.
نوار اریب کتان
در میان انواع دوخت در خیاطی، نوار کتان یکی از پرطرفدارترین متریال ها به شمار میرود. این نوار به دلیل الیاف نخی و طبیعی خود، انتخابی عالی برای دوخت لباس های روزمره به شمار میآید. تنوع رنگ و طرح در نوارهای کتان بسیار بالاست و همین موضوع باعث شده تا در دوخت مانتو، پیراهن های تابستانی و حتی رومیزی ها مورد استفاده قرار گیرد.
نوار اریب ساتن
نوارهای ساتن با ترکیب الیاف پلیاستر و پنبه تولید می شوند و به دلیل سطح براق و درخشانی که دارند، جلوهای لوکس به لباس میبخشند. این نوار بیشتر در دوخت لباس های مجلسی، لباس عروس و اکسسوری های زنانه به کار گرفته می شود. به عنوان مثال، برای دور دوزی یقه یک لباس شب ساده، استفاده از نوار ساتن میتواند تفاوت چشمگیری در نتیجه نهایی ایجاد کند.
نوار اریب جیر
نوار جیر از آن دسته متریال هایی است که برای پروژه های خاص و متفاوت استفاده می شود. این نوار بیشتر در دوخت لبه پالتو، یقه کاپشن، لبه کیف دستی یا حتی دوخت رویه کفش به کار می رود و ظاهری گرم و کلاسیک به محصول نهایی میدهد.
نوار اریب چرم
افرادی که به چرم و محصولات چرمی علاقه مند هستند، معمولاً از نوار چرم برای زیباسازی کارهای خود استفاده میکنند. این نوار بیشتر در دور دوزی جیب، لبه آستین کت های چرمی و حتی تزئین شال و روسری به چشم می خورد. دوام بالای این نوار باعث شده تا برای استفاده در لباس های زمستانی و اکسسوری های بادوام گزینه ای مناسب باشد.
نکات تکمیلی در انتخاب نوار اریب
برای انتخاب نوار اریب مناسب، بهتر است ابتدا جنس پارچه اصلی، نوع لباس و کاربرد نهایی آن را در نظر بگیرید. هماهنگی رنگ، ضخامت و بافت نوار با پارچه اصلی، نقش مهمی در نتیجه نهایی کار دارد و می تواند یک دوخت معمولی را به یک کار حرفهای و چشم نواز تبدیل کند.
نقش و کاربرد نوار اریب در فرآیند خیاطی
نوار اریب به عنوان یکی از ابزارهای پرکاربرد در دوخت و دوز، تنها وظیفه زیباسازی لباس را بر عهده ندارد، بلکه کارکردهای فنی و کاربردی متعددی دارد که هر خیاط حرفهای باید با آنها آشنا باشد. در ادامه به مهم ترین موارد استفاده از این نوار در پروژه های مختلف اشاره می کنیم.
محافظت از لبه های پارچه: یکی از اصلی ترین وظایف نوار اریب، پوشاندن لبه های برش خورده پارچه است. این کار مانع از باز شدن تار و پود در طول زمان شده و در نتیجه طول عمر لباس یا محصول دوخته شده را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
ایجاد ظاهری منظم و حرفهای: با دوخت نوار اریب، لبه های کار یکدست، صاف و یکنواخت شده و نمایی تمیز به خود می گیرند. این ویژگی به خصوص در لباس هایی که در نمای عمومی استفاده میشوند، اهمیت زیادی دارد.
جایگزینی برای پاکدوزی جداگانه: استفاده از نوار اریب باعث صرفه جویی در زمان می شود، زیرا خیاط دیگر نیازی به انجام پاک دوزی جداگانه برای لبه ها ندارد و عملاً دو مرحله کار در یک مرحله انجام می شود.
افزایش جذابیت بصری لباس: تنوع گسترده در طرح، رنگ و جنس نوارهای اریب، این امکان را به طراحان می دهد تا جلوهای خاص و متفاوت به لباس ببخشند. به عنوان نمونه، ترکیب یک نوار اریب طرحدار با پارچه ساده میتواند یک لباس معمولی را به اثری هنری تبدیل کند.
تقویت دوام و استحکام لباس: این نوار با پوشاندن نقاط حساس لباس، مقاومت آن را در برابر کشش، پارگی و ساییدگی بالا می برد و مانع از آسیب دیدگی زود هنگام می شود.
کاربرد در فرم دهی یقه و آستین: نوار اریب نقش مهمی در دوخت یقه و آستین دارد و به این بخش ها استحکام و شکل مناسب تری می بخشد. به طور مثال، در دوخت پیراهن های مردانه، استفاده از نوار اریب در لبه یقه باعث می شود یقه پس از شست و شو همچنان فرم اولیه خود را حفظ کند.
استفاده گسترده در سرویس های آشپزخانه و دکوراسیون: تنوع بالای رنگ و طرح در نوار اریب باعث شده تا در دوخت انواع سرویس آشپزخانه، دستمال سفره، رومیزی و حتی تزئینات پرده نیز از آن بهره گرفته شود.
برای دستیابی به بهترین نتیجه در هنگام استفاده از نوار اریب، توجه به چند نکته ضروری است. نخست اینکه رنگ و جنس نوار باید با پارچه اصلی هماهنگی داشته باشد. دوم، پیش از دوخت، بهتر است نوار را اتو کشیده و آماده کنید تا در حین کار چروک نشود. و در نهایت، انتخاب سوزن و نخ مناسب با توجه به جنس نوار، نقش مهمی در کیفیت نهایی دوخت ایفا می کند. رعایت این موارد ساده می تواند تفاوت چشمگیری در خروجی کار ایجاد کند.
نتیجه گیری
نوار اریب به عنوان یکی از ابزارهای ضروری در خیاطی، نقشی فراتر از یک عنصر تزئینی ساده ایفا می کند. این نوار با پوشاندن لبه های پارچه، از ریش شدن و فرسودگی لباس جلوگیری کرده و در عین حال ظاهری حرفه ای و تمیز به کار نهایی می بخشد. تنوع در جنس، رنگ و طرح نوار اریب، دست خیاطان و طراحان را برای خلق آثار متنوع و خلاقانه باز گذاشته و باعث شده تا این ابزار در دوخت لباس های روزمره، مجلسی، سرویس های آشپزخانه و حتی تودوزی مبلمان کاربرد گسترده ای داشته باشد.
شناخت انواع نوار اریب و آگاهی از کاربردهای هر یک، به خیاط کمک می کند تا متناسب با نوع پارچه و سبک طراحی، بهترین گزینه را انتخاب کند. در واقع، تسلط بر شیوه استفاده صحیح از نوار اریب، یکی از مهارت های پایه ای است که هر خیاط برای ارتقای کیفیت کار خود به آن نیاز دارد و می تواند تفاوت میان یک دوخت معمولی و یک دوخت حرفهای و ماندگار را رقم بزند.
