در دنیای خیاطی، برخی از الگوها نقش سنگ بنا را ایفا میکنند؛ الگوهایی که اساس و پایه طراحی ده ها مدل دیگر هستند و تسلط بر آنها، مسیر خلاقیت را برای یک خیاط هموار میسازد. الگوی اولیه آستین دقیقاً یکی از همین الگوهای مادر است. داشتن یک الگوی بی نقص و استاندارد از آستین، که کاملاً متناسب با آناتومی بدن و هماهنگ با الگوی بالاتنه باشد، تضمین کننده راحتی، زیبایی و تناسب نهایی لباس است.
بسیاری از ایرادات اندامی مانند افتادگی سرشانه یا کشیدگی در قسمت بازو که در لباسهای آماده مشاهده میشود، ریشه در عدم طراحی صحیح همین الگوی پایه دارد. بنابراین، هر هنرجویی که مسیر آموزش خیاطی را آغاز میکند، باید زمان و دقت کافی را برای یادگیری و رسم این الگو صرف کند تا در آینده بتواند با اطمینان کامل، پیچیدهترین مدلها را نیز اجرا نماید.
اهمیت این الگو فراتر از یک دوخت ساده است؛ در حقیقت، درک عمیق از هندسه و ساختار آن، دروازهای به سوی دنیای مدلسازی و خلاقیت است. در رشته آموزش طراحی لباس، طراحان با استفاده از تکنیک های اسلش اند اسپرد، همین الگوی ساده را به مدلهای فانتزی بیشماری مانند آستینهای پفی، کلوش، دراپه و… تبدیل میکنند.
این الگو مانند یک بوم سفید است که طراح میتواند ایدههای خود را روی آن پیاده کند. آکادمی هنر پارس با درک این اهمیت کلیدی، این مقاله جامع را تدوین کرده است تا با ارائه نکات فنی و مراحل گام به گام، به شما کمک کند یک الگوی اولیه آستین بینقص و حرفهای برای خود ترسیم کرده و از آن به عنوان یک ابزار قدرتمند در پروژههای خیاطی خود بهره ببرید.
اندازه گیری های دقیق الگوی اولیه آستین
هیچ الگوی شخصی دوزی شده ای بدون اندازه گیری های دقیق و اصولی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید و این اصل در مورد الگوی اولیه آستین اهمیتی دو چندان دارد. سه اندازه گیری حیاتی برای شروع کار عبارتند از: دور حلقه آستین بالاتنه، دور بازو و قد آستین. برای اندازه گیری دور حلقه، باید متر را به صورت ایستاده دور تا دور حلقه آستین الگوی بالاتنه (جلو و پشت) بگردانید.
این عدد، مبنای اصلی برای محاسبه ارتفاع کاپ آستین است. دومین اندازه، دور برجستهترین قسمت بازو است که باید کمی آزاد گرفته شود تا آستین در بدن تنگ نباشد. در نهایت، قد آستین از استخوان سرشانه تا نقطه دلخواه (مثلاً مچ) اندازهگیری میشود. کوچکترین خطا در این اندازه گیری ها، کل فرآیند رسم الگوی اولیه آستین را دچار مشکل کرده و نتیجه نهایی را غیرقابل استفاده میکند.
پس از ثبت این اندازهها، نوبت به محاسبات اولیه برای رسم کادر الگوی اولیه آستین میرسد. عرض کادر برابر با اندازهی دور بازو به اضافهی مقداری آزادی (معمولاً ۲ تا ۴ سانتیمتر) و طول کادر برابر با قد آستین است. اما مهمترین محاسبه، مربوط به ارتفاع کاپ یا تاج آستین است که تعیین کننده فرم قرارگیری آستین روی سرشانه است.
این ارتفاع معمولاً از فرمول های استانداردی مانند یک سوم یا یک چهارم دور حلقه آستین بالاتنه به دست میآید. یک الگوی اولیه آستین حرفهای، دارای تاجی است که نه آنقدر بلند است که باعث پف بیجا شود و نه آنقدر کوتاه است که در زیر بغل کشیدگی ایجاد کند.
دقت در این مرحله، تفاوت میان یک خیاط مبتدی و یک متخصص را نشان میدهد. بسیاری از مشکلاتی که بعداً در پروژههای اصلاح الگوی لباس پیش میآید، ناشی از بیتوجهی به همین اندازه گیری های اولیه است. بنابراین، قبل از اینکه مداد را روی کاغذ بگذارید، از صحت اعداد خود اطمینان حاصل کنید. به یاد داشته باشید که الگوی اولیه آستین شما تنها به اندازهی اطلاعاتی که به آن میدهید دقیق خواهد بود. سرمایه گذاری زمان در این بخش، شما را از دوباره کاری های متعدد در مراحل بعد نجات میدهد و سنگ بنای یک الگوی اولیه آستین بیعیب و نقص را میگذارد.
- دور بازو: متر را در قسمت برجسته ی بازو قرار داده، دور بازو را اندازه می زنیم.
- قد آستین از سرشانه تا مچ: متر را در قسمت سرشانه قرار می دهیم تا مچ را اندازه می زنیم.
- قد آستین از سرشانه تا آرنج: متر را در قسمت سرشانه قرار می دهیم تا آرنج را اندازه می زنیم.
مراحل گام به گام رسم کادر و هلال کاپ آستین
پس از انجام محاسبات، رسم الگوی اولیه آستین با ترسیم یک مستطیل به ابعاد قد آستین (طول) و دور بازوی محاسبه شده (عرض) آغاز میشود. این مستطیل، کادر اصلی کار شماست. خط بالای مستطیل، خط تاج آستین و خط پایین، خط لبه آستین است. سپس از خط تاج، به اندازه ارتفاع کاپ محاسبه شده پایین آمده و خطی موازی با آن رسم میکنیم که به آن خط کف حلقه میگویند. خط وسط کادر را نیز از بالا به پایین رسم میکنیم تا آستین به دو بخش جلو و پشت تقسیم شود. تا اینجای کار، اسکلت الگوی اولیه آستین شما شکل گرفته است و آماده طراحی مهمترین بخش، یعنی هلال کاپ، هستید.
طراحی هلال کاپ، هنرمندانه ترین و در عین حال فنی ترین بخش رسم الگوی اولیه آستین است. از دو گوشه بالای مستطیل، دو خط مورب به نقطه تلاقی خط وسط و خط کف حلقه وصل میکنیم. این دو خط مورب، راهنمای ما برای رسم منحنیهای کاپ هستند.
هر کدام از این خطوط مورب به چهار قسمت مساوی تقسیم شده و با استفاده از نقاط به دست آمده، منحنی هلال کاپ طراحی میشود. نکته بسیار مهم این است که هلال قسمت جلوی آستین گودتر و هلال قسمت پشت، پرتر و برجسته تر است. این تفاوت به دلیل آناتومی بدن و تطابق با حلقه آستین بالاتنه است. یک الگوی اولیه آستین استاندارد باید این تفاوت ظریف اما کلیدی را داشته باشد.
در نهایت، پس از رسم هلال کاپ، نوبت به طراحی خطوط پهلوی آستین میرسد. اگر آستین ساده و راسته باشد، این خطوط صاف و عمود از انتهای خط کف حلقه به لبه آستین کشیده میشوند. اما اگر بخواهید آستین در قسمت مچ تنگتر باشد، باید به اندازه دلخواه از طرفین در لبه پایینی الگو داخل شده و به خط کف حلقه وصل کنید. پس از اتمام طراحی، حتماً تمام نقاط موازنه (تاج آستین، نقاط موازنه جلو و پشت) را روی الگوی اولیه آستین علامت گذاری کنید.
این علائم در مرحله دوخت برای اتصال صحیح آستین به بالاتنه حیاتی هستند. تکمیل این مراحل، شما را به یک الگوی اولیه آستین کاربردی و دقیق میرساند که پایه و اساس مدل های دیگر است.
کنترل و موازنه الگو با حلقه آستین بالاتنه
رسم یک الگوی اولیه آستین به تنهایی کافی نیست؛ این الگو باید با حلقه آستین بالاتنهای که برای آن طراحی شده، کاملاً هماهنگ باشد. این مرحله کنترل الگو نام دارد و یکی از مهم ترین مراحل تضمین کیفیت کار است. برای این کار، متر را به صورت ایستاده قرار داده و طول منحنی هلال کاپ الگوی اولیه آستین خود را از نقطه موازنه جلو تا نقطه موازنه پشت اندازه بگیرید. سپس همین کار را برای حلقه آستین بالاتنه (مجموع حلقه جلو و پشت) انجام دهید. در یک الگوی استاندارد، اندازه هلال کاپ آستین باید حدود ۲ تا ۴ سانتیمتر از اندازه حلقه آستین بالاتنه بزرگتر باشد.
این مقدار اضافی که میزان خُرد یا ایز نامیده می شود، برای ایجاد فرمی زیبا و کاسه ای در تاج آستین و همچنین فراهم کردن آزادی حرکت برای دست ضروری است. اگر این دو اندازه با هم برابر باشند، آستین حالتی تخت و کشیده پیدا میکند و اگر اختلاف آن ها بیش از حد باشد، تاج آستین چین خورده و پف دار میشود.
بنابراین، کنترل این اندازه ها قبل از برش پارچه، شما را از مشکلات احتمالی در هنگام دوخت نجات میدهد. یک الگوی اولیه آستین که به درستی کنترل شده باشد، به راحتی در حلقه آستین بالاتنه جا میافتد و نیازی به دستکاری و تغییر در زمان دوخت ندارد. این همان دقتی است که در رسم یک الگوی آستین ساده و بیدردسر نیز باید رعایت شود.
اگر پس از اندازهگیری متوجه شدید که میزان خرد الگوی اولیه آستین شما کم یا زیاد است، باید الگو را اصلاح کنید. برای افزایش میزان خرد، میتوانید ارتفاع کاپ را کمی بلندتر کنید یا الگو را از خط وسط برش داده و مقداری اوزمان دهید. برای کاهش آن نیز میتوانید ارتفاع کاپ را کوتاهتر کنید. این تنظیمات باید با دقت میلیمتری انجام شوند تا تناسب الگو به هم نریزد. در نهایت، به یاد داشته باشید که یک الگوی اولیه آستین بی نقص، الگویی است که مانند یک قطعه پازل، دقیقاً در جای خود در الگوی بالاتنه قرار میگیرد و یک اتصال روان و حرفهای را ایجاد میکند.
نقش میزان آزادی در الگوی اولیه آستین
میزان آزادی یا خُرد در تاج الگوی اولیه آستین، مفهومی فراتر از یک عدد ساده است؛ این مقدار، روح و فرم آستین را تعیین میکند. همانطور که اشاره شد، این اختلاف اندازه بین هلال کاپ و حلقه آستین بالاتنه، باعث میشود که هنگام دوخت، تاج آستین کمی جمع شده و حالتی سه بعدی و متناسب با انحنای طبیعی شانه پیدا کند.
بدون این خرد، آستین صاف و بیحالت روی بدن میخوابد و در محل اتصال به سرشانه، خطوط کشیدگی افقی ایجاد میشود. درک و کنترل این میزان آزادی، یکی از مهارتهای کلیدی در الگوی اولیه آستین است که کیفیت دوخت شما را چندین سطح ارتقا میدهد.
میزان خرد مورد نیاز در الگوی اولیه آستین به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله جنس پارچه و مدل لباس. برای پارچههای ضخیم و بافت دار مانند فوتر یا پشمی، به میزان خرد بیشتری نیاز است تا آستین به خوبی در حلقه بنشیند. در مقابل، برای پارچه های لطیف و نازک مانند حریر، این مقدار باید کمتر باشد تا از ایجاد چینهای ناخواسته جلوگیری شود.
این مفهوم شباهت زیادی به نحوه مدیریت پارچه در الگو دامن تمام کلوش دارد؛ در آنجا نیز جنس و وزن پارچه تعیینکننده میزان ریزش و فرم نهایی دامن است. بنابراین، یک خیاط ماهر باید بتواند میزان خرد الگوی اولیه آستین را متناسب با پروژه خود تنظیم کند.
تکنیک دوخت این میزان آزادی نیز اهمیت خاص خود را دارد. برای جا انداختن خرد، معمولاً دو ردیف دوخت درشت در قسمت تاج الگوی اولیه آستین زده میشود و سپس نخها به آرامی کشیده میشوند تا تاج آستین به اندازه حلقه آستین بالاتنه جمع شود. این جمع شدگی باید کاملاً یکنواخت و بدون ایجاد پیلی یا چین مشخص باشد.
سپس با اتوکشی دقیق روی بالشتک بیضی (ژانت)، این خرد به خورد پارچه داده میشود تا فرم کاسها ی و زیبای تاج آستین تثبیت گردد. تسلط بر این تکنیک، ضامن آن است که الگوی اولیه آستین شما در عمل نیز به یک نتیجه بینقص و مزونی تبدیل شود.
تبدیل الگوی اولیه آستین به مدل های متنوع
قدرت واقعی الگوی اولیه آستین زمانی آشکار میشود که از آن به عنوان یک بوم نقاشی برای خلق مدلهای جدید استفاده کنید. این الگوی پایه، نقطه شروعی برای طراحی بینهایت مدل آستین، از سادهترین تا پیچیدهترین آنهاست. با استفاده از تکنیکهای ساده مدلسازی مانند برش و اوزمان، میتوانید این الگو را به مدلهای پرطرفداری مانند آستین پفی، آستین کلوش، آستین بیشپی یا آستین کیمونو تبدیل کنید. در واقع، تمام آستینهای فانتزی و پیچیدهای که در ژورنالهای مد میبینید، ریشه در همین الگوی اولیه آستین ساده دارند.
برای مثال، برای طراحی یک مدل ظریف و زنانه مانند آستین لاله ای کوتاه، کافی است از خط وسط الگوی اولیه آستین، دو هلال قرینه را طراحی کرده و الگو را به دو تکه همپوشانیکننده تقسیم کنید. یا برای مدلهای رسمیتر، میتوانید با افزودن یک مستطیل ساده به لبه پایینی الگو، یک مدل پاکتی شیک ایجاد کنید که در مقاله دوخت آستین پاکتی به تفصیل آموزش داده شده است. این قابلیت تبدیلپذیری، الگوی اولیه آستین را به یکی از پرکاربردترین ابزارها در کارگاه هر خیاطی تبدیل میکند.
بنابراین، به الگوی اولیه آستین نه به عنوان یک الگوی ثابت، بلکه به عنوان یک قالب مادر نگاه کنید. وقتی یک الگوی اولیه دقیق و متناسب با اندام خود یا مشتریتان تهیه کردید، آن را روی یک مقوای ضخیم کپی کرده و برای همیشه نگهداری کنید. از این پس، برای طراحی هر مدل آستین جدید، کافی است این قالب مادر را روی کاغذ الگو قرار داده و تغییرات خلاقانه خود را روی آن اعمال کنید. این رویکرد نه تنها سرعت کار شما را به شدت افزایش میدهد، بلکه تضمین میکند که تمام مدل های طراحی شده توسط شما، از نظر تناسب و اندازه پایه، همواره بینقص و استاندارد خواهند بود.
الگوی اولیه آستین
ابتدا مستطیلی رسم می کنیم به عرض دور بازو+ ۴ سانت و به ارتفاع قد آستین تا مچ. خط ۱ به ۲ را به ۴ قسمت مساوی تقسیم می کنیم تا نقاط ۵، ۶ و ۷ به دست آید.سپس این سه نقطه را به پائین عمود می کنیم. از نقطه ی ۱ به اندازه ی ۳/۱ دور بازو+ ۳ سانت پائین می رویم تا نقطه ی ۸ به دست بیاید. همین فاصله را از ۲ به پائین می رویم تا نقطه ی ۹ به دست آید.
▪ نقطه ی ۶ را به خط راست به نقطه ی ۹ وصل می کنیم تا نقطه ی ۱۰ به دست آید.
▪ نقطه ی ۸ را با خط راست به نقطه ی ۹ وصل می کنیم تا نقطه ی ۱۱ به دست آید.
▪ فاصله ی ۵ به ۱۱ را اندازه زده، ۳/۱ این مقدار را از ۵ پائین می رویم تا ۱۲ به دست آید.
▪ از وسط فاصله ی ۱۰ به ۹ به اندازه ی ۵/۱ سانت داخل می شویم تا ۱۳ به دست آید.
▪ از وسط فاصله ی ۶ به ۱۰ به اندازه ی ۱ سانت بالا می رویم تا ۱۴ به دست آید.
▪ از وسط فاصله ی ۶ به ۱۲ به اندازه ی ۱ سانت بالا می رویم تا ۱۵ به دست آید.
الگوی اولیه آستین خانم عمرانی
▪ از وسط فاصله ی ۱۲ به ۸ به اندازه ی ۱ سانت داخل می شویم تا ۱۶ به دست آید.
▪ نقاط ۹، ۱۳، ۱۰، ۱۴، ۶، ۱۵، ۱۲، ۱۶ و ۸ را مطابق شکل به هم وصل می کنیم.
▪ از نقطه ی ۳ به اندازه ی ۲ سانت داخل می شویم تا ۱۷ به دست آید. ۱۷ را به ۸ وصل می کنیم. از نقطه ی ۴ به اندازه ی ۲ سانت داخل میشویم تا نقطه ی ۱۸ به دست آید. قد آرنج را از نقطه ی ۶ به پائین اندازه می زنیم تا نقطه ی ۱۹ به دست آید. نقطه ی ۱۹ را به دو طرف عمود می کنیم تا خط آرنج به دست آید.
